Σπύρος Χατζηαγγελάκης: “Τα πάντα στη ζωή είναι παιχνίδι…”

Με αφορμή την παράσταση «Ως την άκρη του κόσμου» την οποία σκηνοθετεί ο Σπύρος Χατζηαγγελάκης, συζητήσαμε μαζί του για την παράσταση αλλά και για τις δικές του σκέψεις γύρω από την οικογένεια.

Η παράσταση «ανεβαίνει» κάθε Σάββατο στις 15:00 και Κυριακή στις 11:30 και 15:00 στο Θέατρο «Τζένη Καρέζη». Η ομάδα «C. for Circus» ένωσε τις δυνάμεις και τη φαντασία της με την συγγραφέα Μαρία Παπαγιάννη και τον συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο ενώ  την επιμέλεια της κίνησης έχει η Σεσίλ Μικρούτσικου.

Τι γίνεται όταν το σπίτι σου, οι αγαπημένοι σου, οι φίλοι σου, ο κόσμος όπως τον ήξερες έχουν χαθεί; Τότε θα κάνεις τα πάντα για να τα φέρεις πίσω. Θα περπατήσεις, θα τρέξεις, θα κολυμπήσεις, θα παλέψεις, κι αν χρειαστεί θα φτάσεις ως την άκρη του κόσμου. Αυτό ακριβώς κάνουν και οι δύο ήρωες του έργου, η Μπαρμπαρόζα και ο Καπετάν Π, με συντροφιά τους έναν γλάρο. Ο τόπος τους, το σημείο 0, καταστρέφεται. Πρέπει να φτάσουν στο σημείο Χ. Εκεί θα βρουν την ασφάλεια, το σπίτι. Στο δρόμο τους θα συναντήσουν ένα σωρό παράξενα πλάσματα, που θα προσπαθήσουν είτε να τους βοηθήσουν είτε να τους εμποδίσουν να πάνε παρακάτω… Και μέσα από την ιστορία θα μάθουν για «της ζωής το μυστικό»…

Ποιες είναι οι πρώτες λέξεις που σου έρχονται στο μυαλό στο άκουσμα της λέξης «οικογένεια»;

Η θαλπωρή είναι η πρώτη λέξη που μου έρχεται στο μυαλό και στη συνέχεια ακολουθούν οι λέξεις τρυφερότητα, άνοιγμα, οικειότητα. Οικογένεια είναι σίγουρα ένα στήριγμα που έχεις για όλη σου τη ζωή και σε δέχεται όπως  πραγματικά είσαι χωρίς να κάνεις εκπτώσεις σε αυτό. Είναι ο βασικός πυλώνας.

Οικογένεια σου θεωρείς αποκλειστικά τη βιολογική σου οικογένεια;

Όχι απαραίτητα. Εγώ, για παράδειγμα, έχω και δεύτερη οικογένεια. Η δεύτερή μου οικογένεια είναι η ομάδα μου η C for Circus με την οποία νιώθουμε όντως οικογένεια, αισθανόμαστε αδέρφια μεταξύ μας. Είναι οι άνθρωποι που φτιάχνουν την οικογένεια.

Ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που αποτελούν την οικογένειά σου;

Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό που εντοπίζω στους πολύ δικούς μου ανθρώπους, αλλά και στην οικογένεια μου. Οικογένεια είναι αυτοί με τους οποίους μπορεί να κάθεσαι σιωπηλά χωρίς να υπάρχει αμηχανία στην ατμόσφαιρα. Όταν στην ησυχία όλα είναι οικεία και άνετα τότε καταλαβαίνω ότι κάπου εδώ είμαι.

Θα σε γυρίσω πίσω στην παιδική σου ηλικία. Ποιες είναι οι πρώτες εικόνες που σου έρχονται στο μυαλό από εκείνη την ηλικία;

Μεγάλωσα στην Ορεστιάδα, στην επαρχία, επομένως το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό είναι η φύση και η εξοχή. Ήμουν ένας Μόγλης που έφτιαχνε δεντρόσπιτα , έτρεχε στις αλάνες, είχα μια ιδανική παιδική ηλικία όχι μέσα σε πολυκατοικίες και σε τσιμέντα. Μόλις κλείσω τα μάτια και προσπαθήσω να αναπολήσω, αυτά τα πράγματα μου έρχονται στο μυαλό. Ως παιδί αισθανόμουν τέλεια. Μπορούσα να εκφραστώ και να ζήσω μια παιδική ηλικία όπως εγώ τουλάχιστον φαντάζομαι την ιδανική.

Από την παιδική ή εφηβική ηλικία κάποια συμβουλή ή λόγια που έχεις κρατήσει και σε έχουν βοηθήσει, σε έχουν εξελίξει, σε έχουν ίσως πάει ένα βήμα παραπέρα;

Συγκεκριμένες συμβουλές όχι. Αλλά πάντα είχα στο μυαλό μου την απλότητα με την οποία μπορεί να μιλήσουν οι ηλικιωμένοι στα παιδιά. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες έχουν όλη την πείρα και όλο το βίωμα μιας ολόκληρης ζωής . Ακόμη και τα πιο θλιβερά και τα πιο τραγικά γεγονότα που έχουν περάσει μπορούν να τα πουν με μια τέτοια απλότητα που είναι τόσο συγκινητικό. Αν είσαι εκεί με τα αυτιά σου ανοιχτά σαν παιδί να τα ακούσεις, τα λόγια τους σε συντροφεύουν για πάντα. Πρόκειται για ανθρώπινο βίωμα και όχι για απλή παράθεση πληροφοριών.

Ποια χαρακτηριστικά της παιδικής μας ηλικίας  θεωρείς ότι είναι καλό να διατηρούμε και στην ενήλικη ζωή μας ;

Η έννοια του παιχνιδιού. Το παιδί μπορεί ανά πάσα στιγμή σε όποιο ερέθισμα του έρθει να προσαρμοστεί, να παίξει. Καταλαβαίνει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο σοβαρά όσο τα κάνουμε σαν ενήλικες. Οτιδήποτε κάνω στη ζωή μου έχει πλάκα, είναι διασκεδαστικό. Πρέπει να το ζω στο πετσί μου,  να γεμίζει την ψυχούλα μου γιατί απλά έχει πλάκα. Τα πάντα στη ζωή είναι παιχνίδι.

Τα έβλεπες έτσι  τα πράγματα και σαν παιδί; Δηλαδή τα προβλήματα που μπορεί να είχες όταν ήσουν μικρός προσπαθούσες να τα αντιμετωπίσεις ή προσπαθούσες να ξεφύγεις με τη φαντασία σου από αυτά;

Νομίζω είναι αυτόματος ο μηχανισμός των παιδιών, όσο σοβαρά μπαίνουν σε έναν τσακωμό τόσο εύκολα βγαίνουν. Μπορούν να είναι θυμωμένα για μια μέρα με κάποιον φίλο ή τον γονέα τους και την αμέσως επόμενη μέρα μπορεί να ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Είναι τόσο ευπροσάρμοστα στο περιβάλλον γύρω τους και αυτό προσπαθώ να κρατήσω και εγώ σαν ενήλικας. Οι τρόποι για να ξεφεύγεις από τα προβλήματα είναι διάφοροι όπως η φαντασία, η προσήλωση σε άλλα πράγματα.

Όταν, τώρα πλέον σαν ενήλικας, αντιμετωπίζεις δυσκολίες τι επιλέγεις να κάνεις: Να τις αντιμετωπίσεις μόνος σου και να απομονωθείς ή να τις μοιραστείς με την ευρύτερη οικογένειά σου;

Μέχρι πριν από ένα χρόνο επέλεγα την απομόνωση. Ήθελα να επιλύσω μόνος μου τα προβλήματά μου τα συναισθηματικά, ψυχολογικά , επαγγελματικά οποιασδήποτε φύσης. Είμαι αρκετά κλειστός ως χαρακτήρας αλλά εδώ και ενάμιση χρόνο έχω καταλάβει πολύ την αξία του μοιράσματος των πραγμάτων με τους ανθρώπους που εμπιστεύεσαι γιατί έτσι αποκτούν άλλη αξία. Γίνονται λίγο πιο μικρά από αυτό που έχεις στο κεφάλι σου και όντως μπορούν να σε βοηθήσουν οι άνθρωποι γύρω σου. Δεν είναι ότι θα κάνουν κάτι οι άλλοι, αρκεί που κάθονται και σε ακούνε.

Ένιωθες τρωτός εάν μοιραζόσουν τα προβλήματα μαζί τους;

Ναι κατά μία έννοια γιατί πίστευα ότι μπορώ εγώ να τα λύσω όλα μόνος μου. Την πρώτη φορά που πας να ανοιχτείς αισθάνεσαι τρωτός αλλά δεν ισχύει γιατί όσο ανοίγεσαι εσύ σε άλλους τόσο περισσότερο σε εμπιστεύονται και οι άλλοι και τόσο μπορούν να μοιραστούν και αυτοί μαζί σου άλλα πράγματα.

Σκηνοθετείς μία παιδική παράσταση και ο καθένας που θα την παρακολουθήσει θα πάρει κάποια μηνύματα, άλλα θα πάρει το παιδί και άλλα ο ενήλικας. Μίλησέ μας για τα θέματα που θίγονται στην παράσταση.

Καταρχάς, θεωρώ ειδικά τώρα που το βιώνω κι εγώ ότι είναι πολύ σημαντική η παρουσία του γονέα στις παραστάσεις. Ο γονέας πρέπει να γνωρίζει ποια είναι τα ζητήματα τα οποία προσπαθούμε να «αγγίξουμε» στην παράσταση και τα μηνύματα τα οποία προσπαθούμε να στείλουμε στο παιδί του. Είναι ο υπεύθυνος για το μεγάλωμα του παιδιού. Έρχομαι συχνά αντιμέτωπος με περιστατικά μέσα στο θέατρο όπου έρχεται ο γονέας με το παιδί ανοίγει το κινητό του και αρχίζει να παίζει παιχνίδια για να περάσει η ώρα και δεν ακούει καν τι λέει η παράσταση. Κι αν εμείς περνάμε μηνύματα που είναι λάθος δεν πρέπει αυτός να ακούσει; Tο παιδί έχει τόσο ανοιχτές κεραίες που οτιδήποτε του «σερβίρουμε» θα το εισπράξει. Το φίλτρο σε αυτά τα πράγματα μπαίνει απ’ τον γονέα οπότε πρέπει να είναι κι αυτός αντίστοιχα πραγματικός ακροατής – θεατής εκείνη τη στιγμή για το τι θα δώσουμε εμείς στο παιδί του.

Σε σχέση με τη συγκεκριμένη παράσταση “Ως την άκρη του κόσμου” αυτό που βασικά θέλαμε να κάνουμε σαν ομάδα ήταν να πούμε μια ιστορία δύο ασυνόδευτων προσφυγόπουλων το οποίο το ντύσαμε θεατρικά σε μία πειρατική ιστορία. Βλέπουμε δύο παιδιά μικρά τα οποία πιστεύουν ότι είναι πειρατές στο πουθενά να εγκαταλείπουν κάτι. Ως βασικό όπλο τους έχουν τη φαντασία τους. Ο γονέας σίγουρα από την αρχή θα καταλάβει ότι πρόκειται για προσφυγόπουλα. Οτιδήποτε γίνεται στην παράσταση αφορά μια πραγματική συνθήκη προσφυγόπουλων. Το παιδί αν δεν έχει δει στην τηλεόραση τι συμβαίνει δεν θα καταλάβει ακριβώς. Εκεί βρίσκεται και το στοίχημα το δικό μου, μετά από 10 χρόνια δηλαδή  όταν αυτά τα παιδιά μεγαλώσουν και δουν μπροστά τους μία βάρκα που έφερε κάποιους ανθρώπους να πουν: «Ωχ εγώ αυτό το έχω δει, το ξέρω! Μου φαίνεται θλιβερή η ιστορία αυτών των ατόμων πρέπει να τους στηρίξω». Δεν βλέπουμε μια ξεκάρφωτη ιστορία αλλά τη διαδρομή  δυο παιδιών που ξεκινούν από ένα μέρος και περνούν σε έναν νέο τόπο. Ζούνε μια περιπέτεια στη θάλασσα που κρατάει 3-4 μερόνυχτα. Είναι ουσιαστικά μια πραγματική διαδρομή όπως θα τη βλέπαμε εμείς , μια ιστορία παιδιών που ξεκινούν από τη Συρία και βιώνουν δύσκολες στιγμές μέχρι να φτάσουν π.χ. στην Μυτιλήνη . Τα δύο αυτά παιδιά είναι ασυνόδευτα σ’ αυτό το ταξίδι και ψάχνουν πραγματικά μια καινούργια πατρίδα και μια καινούργια οικογένεια για να ζήσουν αυτή την θαλπωρή.

Υπάρχει καθ’ όλη τη διάρκεια ζωντανό animation που συνοδεύει τη δράση. Όλο αυτό κρατάει τη συγκέντρωσή και την προσοχή τους των παιδιών.

Ποια είναι τα συμπεράσματα από τις πρώτες μέρες των παραστάσεων;

Εγώ κρατάω κάτι σαν δεδομένο, ότι τα παιδιά είναι ανήσυχα και σοκάρομαι πάρα πολύ όταν υπάρχει απόλυτη σιωπή στο θέατρο. Εκεί καταλαβαίνω ότι κάτι τους έχει κρατήσει, κάτι τους έχει τραβήξει στην παράσταση άρα κάτι έχουμε πετύχει.

Θεωρείς ότι υπάρχουν πετυχημένες συνταγές στις παιδικές παραστάσεις; Κάποια στοιχεία που ίσως προσπαθείς να βάλεις κι εσύ σαν σκηνοθέτης στη συγκεκριμένη παράσταση;

Έχω παίξει σε παιδικό θέατρο αν και δεν έχω δει πολύ παιδικό θέατρο. Δεν θα ήθελα με τίποτα να αντιμετωπίσουμε το παιδί ως παιδί. Η σύγχρονη κοινωνία και οι προσλαμβάνουσες που έχει το παιδί από την τηλεόραση δείχνουν ότι σίγουρα το παιδί ακούει τα πάντα. Η υποκριτική που χρησιμοποιούμε δεν είναι παιδική. Αντιμετωπίζουμε το θέμα αλλά και το ίδιο το παιδί με ειλικρίνεια γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι τα παιδιά έχουν τα μάτια τους ανοιχτά και αντιλαμβάνονται πολύ καλά ό,τι συμβαίνει.

Όσον αφορά τις δικές σου σκέψεις σχετικά με την απόκτηση οικογένειας.

Από πολύ μικρός σε ηλικία ένιωθα έτοιμος να γίνω πατέρας και η συμπεριφορά μου απέναντι σε φίλους έχει μία πατρική συνέπεια. Ναι είναι στόχος ζωής και δεν είμαι αρνητικός, ίσα ίσα.

Ευχαριστούμε πολύ τον Σπύρο Χατζηαγγελάκη για όλες αυτές τις σκέψεις που μοιράστηκε μαζί μας.