Απαντάμε στις ερωτήσεις σας για την τεχνολογία και το Digital Literacy / WORDS for Change

Σε αυτό το άρθρο η Διευθύντρια Δικαιωμάτων του Ανθρώπου & Τεχνητής Νοημοσύνης της Homo Digitalis, Λαμπρινή Γυφτοκώστα, απαντά στις ερωτήσεις του κοινού σχετικά με την Τεχνολογία και το Digital Literacy.

1.Πώς μπορώ να ελέγχω ή να περιορίζω τη χρήση της τεχνολογίας χωρίς να καταπατώ την αυτονομία του παιδιού;

Η ψηφιακή εποχή έχει φέρει νέες προκλήσεις στη γονεϊκότητα και αρκετές φορές αναρωτιόμαστε πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας στον διαδικτυακό κόσμο χωρίς να καταπατήσουμε την αυτονομία τους, πώς να βρούμε δηλαδή αυτή την ισορροπία μεταξύ ελέγχου και αυτονομίας. 

Ο έλεγχος της τεχνολογίας δεν σημαίνει απόλυτος περιορισμός. Αντίθετα, απαιτεί μια προσεκτική ισορροπία που σέβεται την αναπτυξιακή φάση του παιδιού. Είναι καλό να αρχίσετε με σαφείς κανόνες όταν τα παιδιά είναι μικρά και να δώσετε ελευθερία σταδιακά, καθώς μεγαλώνουν. Για παράδειγμα, ένα 8χρονο παιδί μπορεί να έχει συγκεκριμένες ώρες χρήσης tablet ώστε όταν είναι στην εφηβεία, να μπορεί να διαχειρίζεται μόνος του τον χρόνο του με κάποια γενικά όρια από εσάς. 

Για να γίνει όμως αυτό, είναι σημαντικό να συζητήσετε πρώτα μαζί τους και να δημιουργήστε από κοινού τους κανόνες, καθώς αποδεικνύεται πως όταν τα παιδιά συμμετέχουν στη διαδικασία, είναι πιο πιθανό να τους σεβαστούν. Στη συζήτηση αυτή είναι εξίσου απαραίτητο να εξηγήσετε γιατί βάζετε αυτούς τους κανόνες, ότι στόχος δεν είναι να τα τιμωρήσετε ή να απαγορεύσετε κάτι. 

2. Πρέπει να είμαι “φίλος” ή “ακόλουθος” του παιδιού μου στα social media;

Αυτή η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού και τη σχέση που έχετε χτίσει. Με παιδιά ηλικίας 12-14 ετών μπορείτε να είστε “φίλοι” αλλά να συμφωνήσετε εκ των προτέρων ότι δεν θα σχολιάζετε δημόσια παρά μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις. Για παιδιά άνω των 15 ετών, η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη, καθώς πολλές φορές θεωρούν ότι με το να τα ακολουθείτε, στην πραγματικότητα τα παρακολουθείτε, που δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης. Καλύτερα να συζητήσετε ανοιχτά για τους κινδύνους που πιστεύετε ότι διατρέχουν και να κρατήσετε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας.

Ένας άλλος τρόπος είναι αντί να τους “ακολουθείτε”, να τους ζητήσετε να σας δείχνουν περιοδικά τι κάνουν online. Αυτό ενισχύει τον διάλογο χωρίς να αισθάνονται ότι παρακολουθούνται συνεχώς.

3.Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να μάθει να σκέφτεται κριτικά όταν καταναλώνει περιεχόμενο στο διαδίκτυο και ποια είναι τα εκπαιδευτικά εργαλεία ή πλατφόρμες που μπορώ να χρησιμοποιήσω για την ενίσχυση του digital literacy;

Η ψηφιακή παιδεία είναι εξίσου σημαντική με την παραδοσιακή εκπαίδευση και ξεκινάει και απο τις συζητήσεις με τα παιδιά.  Όταν βλέπετε μαζί περιεχόμενο, κάντε ερωτήσεις όπως “Ποιος το έγραψε αυτό;”, “Γιατί νομίζεις ότι το δημοσίευσε;”, “Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε αυτές τις πληροφορίες από άλλη πηγή;”. Εάν τα παιδιά δημιουργούν δικό τους περιεχόμενο, μπορείτε να τα βοηθήσετε και να συμμετέχετε σε αυτό που φτιάχνουν (blog, podcast, κλπ), γιατί με αυτόν τον τρόπο εξοικειώνονται με την τεχνολογία (το ίδιο και εσείς!).

Εκπαιδευτικά Εργαλεία και Πλατφόρμες:

• • Εθνική Ακαδημία ψηφιακής πολιτειότητας: διαθέτει δωρεάν διάφορα εκπαιδευτικά εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιήσουν γονείς και εκπαιδευτικοί στην ενδυνάμωση του ψηφιακού εγγραμματισμού.
  • Tactical Tech & Detox Lab toolkit: διαδραστικές ασκήσεις και στα ελληνικά. 

• ICS2 Hellenic Chapter: mini videos που αναλύουν με διασκεδαστικό τρόπο βασικές έννοιες όπως ψηφιακό αποτύπωμα, διαδικτυακός εκφοβισμός και άλλα.

4.Τι να κάνω αν το παιδί μου αρνείται να συνεργαστεί ή κρύβει τη διαδικτυακή του δραστηριότητα;

Η μυστικότητα στην online δραστηριότητα είναι συχνό φαινόμενο, ειδικά στην εφηβεία. Μην πανικοβληθείτε, καθώς κάποιος βαθμός ιδιωτικότητας είναι φυσιολογικός. Το πρόβλημα δεν είναι η μυστικότητα αλλά η διακοπή της επικοινωνίας. Αν το παιδί κρύβεται, ίσως αισθάνεται ότι θα κριθεί ή θα τιμωρηθεί. Δημιουργήστε ένα περιβάλλον όπου μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο. Καλό είναι ακόμα, αντί να απαιτήσετε άμεση διαφάνεια, να ξεκινήστε με μικρές συζητήσεις για γενικά θέματα του διαδικτύου. “Είδα στις ειδήσεις για το νέο Tik Tok trend. Τι γνώμη έχεις;” Παρόλα αυτά, αν πιστεύετε ότι το παιδί σας βρίσκεται σε κίνδυνο, μπορεί να χρειαστεί να παραβιάσετε την ιδιωτικότητά του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, εξηγήστε γιατί το κάνετε και ζητήστε επαγγελματική βοήθεια.